3 cách tự kiểm tra bàn chân bẹt ở trẻ em tại nhà chỉ trong 5 phút

1. Bàn chân bẹt ở trẻ em là gì? Tại sao cần phát hiện sớm?

Bàn chân bẹt ở trẻ em (hay còn gọi là pes planus) là tình trạng lòng bàn chân phẳng lì, không có vòm cong tự nhiên khi bé đứng hoặc đi lại. Bình thường, bàn chân có một vòm nhẹ ở phần giữa giúp giảm sốc, hấp thụ lực và duy trì cân bằng cơ thể. Khi vòm này bị xẹp hoặc không hình thành, toàn bộ gan bàn chân sẽ chạm sát mặt đất.

Hầu hết trẻ sơ sinh đều có bàn chân bẹt ở trẻ em tạm thời do lớp mỡ dưới da và hệ cơ xương chưa phát triển đầy đủ. Vòm chân thường bắt đầu hình thành rõ từ 2–3 tuổi và ổn định hơn sau 6–7 tuổi. Tuy nhiên, nếu sau độ tuổi này vòm vẫn không xuất hiện hoặc quá thấp, đây có thể là bàn chân bẹt bệnh lý cần can thiệp.

Tại sao phải phát hiện sớm bàn chân bẹt ở trẻ em? Nếu không điều trị kịp thời, bàn chân bẹt ở trẻ em có thể gây:

• Dáng đi lạch bạch, dễ vấp ngã.
• Đau mỏi bàn chân, cổ chân, đầu gối khi chạy nhảy hoặc đi bộ lâu.
• Lệch trục chân (mắt cá đổ vào trong, gối chụm – dáng chân chữ X).
• Ảnh hưởng đến cột sống, tăng nguy cơ cong vẹo cột sống sau này.
• Giảm sự tự tin khi bé tham gia hoạt động thể thao cùng bạn bè.

May mắn thay, nếu phát hiện sớm trong độ tuổi vàng (2–7 tuổi), việc cải thiện bàn chân bẹt ở trẻ em hoàn toàn có thể thực hiện mà không cần phẫu thuật.

2. 3 cách tự kiểm tra bàn chân bẹt ở trẻ em tại nhà chỉ trong 5 phút

Dưới đây là 3 cách đơn giản, chính xác cao mà bất kỳ phụ huynh nào cũng có thể thực hiện ngay tại nhà. Hãy làm khi bé đang đứng yên hoặc đi lại tự nhiên.

2.1 Cách 1: Kiểm tra dấu chân ướt (cách phổ biến và dễ quan sát nhất)

Chuẩn bị: Một chậu nước sạch (hoặc nước màu an toàn), tờ giấy trắng lớn hoặc nền gạch sáng màu.

Cách thực hiện:

1. Nhúng nhẹ toàn bộ lòng bàn chân của bé vào nước (không cần ướt quá nhiều).
2. Cho bé bước chân lên tờ giấy trắng hoặc nền gạch khô.
3. Quan sát dấu chân in ra.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt ở trẻ em:

• Bình thường: Giữa dấu chân có một khoảng trống rõ ràng hình vòm cong (phần eo chân hẹp hơn).
• Bàn chân bẹt: Toàn bộ bàn chân in rõ nét, không có khoảng trống ở giữa, dấu chân gần như một khối liền mạch.

Bạn có thể chụp ảnh dấu chân để so sánh theo thời gian.

2.2 Cách 2: Quan sát khi bé đứng thẳng (kiểm tra trục chân và vòm)

Cách thực hiện:

1. Cho bé đứng thẳng, hai chân song song, cách nhau một khoảng bằng vai.
2. Quan sát từ phía trước, phía sau và từ bên cạnh.

Dấu hiệu rõ ràng của bàn chân bẹt ở trẻ em:

• Lòng bàn chân áp sát hoàn toàn xuống sàn, không thấy khoảng hở ở phần vòm.
• Mắt cá chân bên trong (phần mắt cá trong) đổ vào trong rõ rệt.
• Hai đầu gối có xu hướng chụm sát vào nhau (dáng chân chữ X nhẹ).
• Khi nhìn từ sau, gót chân nghiêng vào trong thay vì thẳng đứng.

Mẹo nhỏ: Hãy để bé đứng quay lưng về phía bạn để quan sát dễ hơn.

2.3 Cách 3: Kiểm tra bằng cách luồn ngón tay dưới lòng bàn chân (khi bé đứng thẳng)

Cách thực hiện:

1. Cho bé đứng thẳng tự nhiên trên mặt phẳng cứng (sàn nhà).
2. Bạn dùng ngón tay cái nhẹ nhàng đặt xuống dưới lòng bàn chân (vùng giữa gan chân) và thử luồn vào.

Phân tích kết quả:

• Bình thường: Ngón tay có thể luồn dễ dàng vào khoảng trống dưới vòm bàn chân (có khoảng hở rõ).
• Bàn chân bẹt: Ngón tay khó hoặc không luồn được vào vì lòng bàn chân áp sát hoàn toàn xuống sàn.

Lưu ý: Đây là cách kiểm tra trực tiếp độ xẹp của vòm chân. Nếu bé bị bàn chân bẹt linh hoạt, đôi khi vẫn có thể luồn được một phần. 

Mẹo nhỏ: Thực hiện cả hai chân và so sánh. Làm nhiều lần ở các thời điểm khác nhau (sáng và chiều).

3. Nếu bé có 2/3 dấu hiệu trên thì nên làm gì ngay?

Nếu sau khi tự kiểm tra, bé có từ 2 dấu hiệu trở lên, bạn không nên chờ đợi. Bàn chân bẹt ở trẻ em càng để lâu càng khó tạo vòm tự nhiên và dễ dẫn đến lệch trục toàn thân.

Hành động khuyến nghị:

• Đưa bé đến phòng khám chuyên khoa Phục hồi chức năng để được bác sĩ đánh giá chính xác (không chỉ nhìn bề ngoài mà còn kiểm tra độ linh hoạt, trục chi và sức mạnh cơ bàn chân).
• Tại Phòng khám Chuyên khoa Phục hồi chức năng Nhật Minh, chúng tôi có chương trình khám miễn phí định kỳ dành cho bé nghi ngờ bàn chân bẹt ở trẻ em. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện và xây dựng lộ trình cá nhân hóa.

Tại Phòng Khám Chuyên Khoa Phục Hồi Chức Năng Nhật Minh, chúng tôi áp dụng quy trình 4 bước độc quyền giúp cải thiện bàn chân bẹt ở trẻ em hiệu quả:

• Nắn chỉnh trục chân bằng kỹ thuật bằng tay DVT.
• Sử dụng đế chỉnh hình đo riêng hỗ trợ vòm.
• Tập phục hồi chức năng chuyên sâu
• Hướng dẫn bài tập riêng để phụ huynh tập cùng bé tại nhà.

Theo thống kê thực tế tại phòng khám, hơn 96% trẻ cải thiện rõ rệt trên 70% sau một liệu trình (thường 20–40 buổi tùy độ tuổi và mức độ). Nhiều bé sau 2–3 tháng đã có vòm bàn chân, đi đứng vững vàng, hết mỏi chân và tự tin chạy nhảy.

Trường hợp thực tế: Bé trai 6 tuổi ban đầu có dấu chân phẳng hoàn toàn, mắt cá đổ vào trong, hay kêu mỏi khi đi học về. Sau 25 buổi kết hợp liệu trình và bài tập tại nhà, vòm chân bắt đầu hình thành rõ, dáng đi thẳng hơn, bé không còn than mỏi.

4. Lời khuyên từ bác sĩ tại Phòng khám Nhật Minh

BS. Đặng Thị Hà: Chuyên khoa I Phục hồi chức năng, Chuyên khoa Nhi nhấn mạnh: “Bàn chân bẹt ở trẻ em không phải lúc nào cũng nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu bỏ qua sẽ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển vận động và tư thế sau này. Phụ huynh nên kiểm tra định kỳ từ khi bé 2–4 tuổi, đặc biệt nếu gia đình có tiền sử hoặc bé hay đi chân đất, dép lê, dép cross.”

Chuyên gia phục hồi chức năng Đặng Văn Tú bổ sung: “Điều quan trọng nhất là sự kiên trì của phụ huynh. Chúng tôi không chỉ điều trị tại phòng khám mà còn hướng dẫn chi tiết cách tập tại nhà để bé duy trì kết quả lâu dài.”

5. Đừng chờ con lớn mới kiểm tra bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt ở trẻ em hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm. Việc tự kiểm tra tại nhà chỉ mất vài phút nhưng có thể thay đổi hành trình phát triển của con bạn.

Nếu bạn đã thực hiện 3 cách trên và nghi ngờ con có bàn chân bẹt ở trẻ em, hãy liên hệ ngay Phòng khám Chuyên khoa Phục hồi chức năng Nhật Minh để được tư vấn miễn phí và đánh giá chuyên sâu.

Hotline đặt lịch: 0818 186 986

Địa chỉ: số 379 Minh Khai, Phường Vĩnh Tuy, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Sức khỏe và bước chân vững vàng của con là món quà lớn nhất bạn có thể trao tặng. Đừng ngần ngại kiểm tra và hành động sớm hôm nay!

(Bài viết mang tính tham khảo. Khuyến nghị đưa bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn chính xác.)